ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ

Άρθρα

Ο κύριος Λεονάρδος στην Καστανιά-Το τελευταίον της ζωής του ταξίδιον

Το κείμενο που ακολουθεί είναι ένα είδος οδοιπορικού στο κινηματογραφικό τοπίο των αρχών του 20 αιώνα στην Ελλάδα. Προσπαθεί να καταγράψει την πρώτη φορά που οι άνθρωποι είδαν κινηματογράφο σε...

Χειρόγραφα από αρχείο Τζωρτζάκη

1) Ναΐσκος τα "εισόδια της θεοτόκου" εντός σπηλαίου επί απορρώγος βράχου του ταύγέτου κειμένου και προς βορράν αποβλέποντος το στόμιον του σπηλαίου φράσσεται δια τοιχοδομής κοινής επί της οποίας υπάρχει...

ζωρός= λέγεται ο άκρατος, ο καθαρός, ο αμιγής, ο χωρίς νερό οίνος. Η λέξη συναντάται στον Όμηρο (8ος αι. π.Χ.) (ζωρόν δέπας= ποτήρι με άκρατο οίνο, ζωρότερον δε κέραις= αναμίγνυε τον οίνο με λιγότερο νερό). Μετά τον Όμηρο η λέξη κατάντησε να σημαίνει αυτόν που πίνει πολύ, που μεθάει. Στον Πλούταρχο (1ος αι. μ.Χ.) η λέξη έχει την ακριβώς αντίθετη σημασία, δηλ.οίνος αναμεμιγμένος με νερό.

ζωροποτέω= πίνω άκρατον οίνο

ζωροπότης= ο μέθυσος

ζωρύαι (αι)= πιθανόν τα αυλάκια ή η τάφρος για την απορροή των υδάτων. Πηγή: λεξικό H. LIDDELL, R. SCOTT.

H τοποθεσία Ζωρός στον Καστανιώτικο κάμπο, ενώ ηχητικά παραπέμπει στο συμπαθή μασκοφόρο προστάτη των φτωχών, μάλλον σχετίζεται με τον οίνο ή το πιθανότερο με την απορροή των υδάτων.

 

βραχιάστηκα (βραχιάζομαι)= βρίσκομαι στην άκρη του βράχου και δεν μπορώ να πάω ούτε μπρος ούτε πίσω για να σωθώ. Κατ' αρχήν η λέξη χρησιμοποιούταν για τα κατσίκια ή τα γίδια που σκαρφάλωναν σε απόκρημνα βράχια για να βρουν τροφή. Μερικές φορές το ζωντανό δεν μπορούσε να γυρίσει πίσω, να κάνει δεξιά ή αριστερά γιατί κινδύνευε να γκρεμοτσακιστεί στην κυριολεξία. Αν το εύρισκε και το έσωζε ο τσοπάνης, καλώς. Διαφορετικά έμενε βραχιασμένο για μέρες και ή το εύρισκαν οι λύκοι ή ψόφαγε από την πείνα. Η λέξη βραχιάζομαι χρησιμοποιείται και για τους ανθρώπους. Μας διηγιόταν η θεια Ελένη η Τζαμούραινα, πως, όταν ήταν νέα, στη Βορδώνια, σκαρφάλωσε στην καρυδιά για να τινάξει καρύδια, παρασύρθηκε καθώς ήταν ταμαχιάρα και δουλευταρού και ανέβαινε όλο ψηλότερα. Βραχιάστηκε σε μια κλάρα ψηλά, δεν μπορούσε να κάνει πίσω και τρόμαξε να κατεβεί σε ασφαλές σημείο, για να σωθεί. Η δε θεια Βασίλω η Ρουμελιώτα έλεγε στο μικρό που μπουσούλαγε κοντά σε σκαλιά: _ Μη εκεί, μάνα μ' είναι βράχος και θα πέσεις.

 

γάιδαρος (όνος): και οι δύο ονομασίες αποτελούν δάνειες λέξεις. Η αρχαία λέξη όνος προέρχεται από τη Σουμεριακή λέξη anšụ. Σημειώνεται ότι η λέξη όνος μαρτυρείται ήδη στα Μυκηναϊκά χρόνια. Η δε νεότερη ονομασία γάιδαρος (από μεσν. γαϊδάριον) ανάγεται στο Αραβικό ga(i)dar που σημαίνει σκληρότητα, καταπίεση, αυτήν που ασκούσαν οι άνθρωποι συχνά σ' αυτό το ζώο τόσο που να γραφεί και να παρετυμολογηθεί η ονομασία του από το "αεί δέρεσθαι"(που πάντα τον δέρνουν). (λεξ. Μπαμπινιώτη). Σημ: για όσους αγαπούν την καθαρεύουσα, υπάρχει η έμμετρη, διδακτική και σατιρική αφήγηση "Η φυλλάδα του τιμημένου γαϊδάρου" ή "Γαδάρου, λύκου κι αλεπούς αφήγησις ωραία". Στην Καστανιά ο γάιδαρος λεγόταν και βασταγούρι από τη μεσαιωνική λέξη βασταγός (=γάιδαρος) επειδή μετέφερε βάρη, (βαστάγι =μπόγος).

 

διασελίζω=ακονίζω τα δόντια του πριονιού μου ένα-ένα, ώστε το 1ο να κλίνει στα δεξιά το 2ο στα αριστερά, το 3ο στα δεξιά κ.ο.κ. σχηματίζοντας έτσι ένα οδοντωτό αυλάκι. Το ρήμα παράγεται από τη σύνθετη λέξη δια+σελο που είναι το διάστημα ανάμεσα στα άκρα της σέλας. Κατά τον Ανδριώτη διάσελο είναι το πέρασμα της κορυφογραμμής. Κατά τον Ελευθερουδάκη η διασέλα ή το διάσελο είναι ιδιωματική λέξη και δηλώνει τον αυχένα που συνδέει δύο κορυφές όρους ή λόφων.Κατά τον Μπαμπινιώτη είναι το μονοπάτι που αποτελεί δίοδο μεταξύ βουνών (κλεισούρα, δερβένι). Μεταφορικά σημαίνει το μεταίχμιο: "στης ιστορίας το διάσελο, όρθιος ο γιος πολέμαγε" Νικηφ. Βρεττάκος. Στην κοινότητα του Μυστρά υπάρχει χωριό Διάσελο και στο χάρτη της Λουσίνας τοποθεσία Λυκοδιάσελο.

Η λέξη έχει λατινική προέλευση γιατί οι αρχαίοι Έλληνες δε χρησιμοποιούσαν σέλες. Οι σέλες για πρώτη φορά χρησιμοποιήθηκαν στο Ρωμαϊκό στρατό.

Θεοδώρα Πελεκάνου Δαρειώτη

ΕΥΡΩΠΑΪΚΑ ΘΕΜΑΤΑ

ΠΡΩΤΟΣΕΛΙΔΑ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ TV

ΣΤΙΣ ΣΕΛΙΔΕΣ ΤΟΥ "Π"

Τεράστια προβολή του χωριού. Το Master-chef στο Καστόρι

Τεράστια ήταν η διαφήμιση του χωριού μας μέσω της προβολής του τελευταίου επεισοδίου της σειράς master-shef που είχε γυριστεί στη Γέφυρα. Μέχρι την ώρα που γρόφονται αυτές οι γραμμές (Πέμπτη...

ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ

Ο ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΚΑΣΤΟΡΕΙΟΥ «ΠΟΛΥΔΕΥΚΗΣ» ιδρύθηκε  με την Απόφαση 46/2008 του Μονομελούς Πρωτοδικείου Σπάρτης και εγγράφηκε στο δημόσιο βιβλίο σωματείων ο Πολιτιστικός Σύλλογος Καστορείου ο «Πολυδεύκης».  Σκοποί του συλλόγου είναι η...

ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ

Η χρήση της παρούσας Δικτυακής Πύλης (εφεξής ΔΠ) υπόκειται στους όρους που παρατίθενται στη συνέχεια. Η χρήση της ΔΠ αποτελεί τεκμήριο ότι ο επισκέπτης/ χρήστης έχει μελετήσει, κατανοήσει και αποδεχτεί...

Πρωτόκολλο για ταχεία εκτίμηση της κατάστασης διατήρησης των Παρόχθιων Ζωνών στον…

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ Τμήμα Διαχείρισης Περιβάλλοντος και Φυσικών Πόρων ΕΝΔΙΑΜΕΣΗ ΕΚΘΕΣΗ ΑΝΑΦΟΡΑΣ  Πρωτόκολλο για ταχεία εκτίμηση της κατάστασης διατήρησης των Παρόχθιων Ζωνών στον Ποταμό Ευρώτα Νοέμβριος 2007

Για τον Παναγιώτη Βούλγαρη

Όλοι οι Λογκανικιώτες και Αλευρίτες πρέπει να αισθάνονται υπερήφανοι γατί σήμερα "γεννήθηκε" ένα ταλέντο. Είναι ο Παναγιώτης Βούλγαρης με καταγωγή από τα δύο αυτά χωριά. Ο Πατέρας του, Βασίλης Βούλγαρης...

Πασαγιάννης Σπήλιος

Γεννήθηκε το 1874 στο Καστόρι της Σπάρτης (τότε λεγόταν Καστανιά), όταν ο πατέρας του υπηρετούσε εκεί ειρηνοδίκης, και στη συνέχεια πήγαν στη Σπάρτη, στα Λεβέτσοβα (Κροκεές), στους Μολάους, το Γύθειο...

Λίγα στοιχεία για την απογραφή Grimani

Αναφερόμαστε στην απογραφή του 1700, τη γνωστή και ως απογραφή που φέρει το όνομα του τότε Κυβερνήτη (Προνοητή – Provveditori) στη βενετοκρατούμενη Πελοπόννησο Francesco Grimani. Η απογραφή αυτή έγινε το...

11η ΓΙΟΡΤΗ ΤΗΣ ΜΠΟΥΚΟΥΒΑΛΑΣ 2017

Tο Σάββατο 25 Νοεμβρίου, για ενδέκατη συνεχή χρονιά, έγινε στον Άγιο Μάμα η θεσμοθετημένη Γιορτή της Μπουκουβάλας για την έναρξη της ελαιοκομικής περιόδου. Ο θαυμάσιος καιρός συνετέλεσε στην αθρόα προσέλευση...

ΤΟΠΙΚΑ ΝΕΑ

Πρόσκληση σε Τακτική Συνεδρίαση των μελών του Δ.Σ. του Δήμου

Καλείστε σε τακτική δημόσια συνεδρίαση που θα γίνει στο Δημοτικό Κατάστημα (Δημαρχιακό Μέγαρο - Κεντρική Πλατεία Σπάρτης - αίθουσα συνεδριάσεων) την 27-06-2018 ημέρα Τετάρτη και ώρα 18:00 για συζήτηση και...

Παιδικοί σταθμοί -ΚΔΑΠ Δήμου Σπάρτης 2018 – 2019 : Ξεκίνησαν οι αιτήσεις…

Ο Δήμος Σπάρτης ανακοινώνει ότι συμμετέχει στο πρόγραμμα «Εναρμόνιση Οικογενειακής και Επαγγελματικής Ζωής» και για την περίοδο 2018-2019. Στη δράση αυτή εντάσσονται οι Δημοτικοί Παιδικοί Σταθμοί (Σπάρτης και Ξηροκαμπίου) και...

Θεράπνεια 2018- 4η γιορτή παραδοσιακών χορών «Συνεργασία για τον Πολιτισμό και την…

Τη Δευτέρα 25 Ιουνίου 2018, στις 9 μ.μ. στο προαύλιο του Δημοτικού Σχολείου Γκοριτσάς θα γιορτάσουμε για 4η συνεχή χρονιά τη Γιορτή παραδοσιακών χορών «Συνεργασία για τον Πολιτισμό και την...

Πρόσκληση σε Τακτική Συνεδρίαση (Κληροδότημα Δ. Σπυροπούλου)

Καλούνται τα μέλη της Οικονομικής Διαχειριστικής Επιτροπής σε τακτική συνεδρίαση που θα γίνει στο Δημοτικό κατάστημα (Δημαρχιακό Μέγαρο-Κεντρική Πλατεία Σπάρτης-αίθουσα συνεδριάσεων) την 19 η Ιουνίου 2018, ημέρα Τρίτη και ώρα...

4ο Μουσικοχορευτικό οδοιπορικό στην Κοκκινόρραχη

Την Κυριακή 17 Ιουνίου, στις 08.00μ.μ., διοργανώνεται στο προαύλιο του Δημ. Σχολείου Κοκκινόρραχης το 4ο Μουσικοχορευτικό οδοιπορικό, με τραγούδια και χορούς Μακεδονίας, ανατολικής Ρωμυλίας και Πόντου.

Έκδοση ψηφίσματος για τον θάνατο του μεγάλου δωρητή Παύλου Γιαννακόπουλου

Το Δημοτικό Συμβούλιο του Δήμου Σπάρτης  σήμερα,  ημέρα  Δευτέρα 11 Ιουνίου 2018,  κατά την τακτική του συνεδρίαση, μετά το  άγγελμα του θανάτου του μεγάλου δωρητή του Δήμου Σπάρτης και ιδιαίτερα...

Προκήρυξη δημοπρασίας για Κέντρο ΚΔΑΥ, Σταθμό ΣΜΑ και Μονάδα ΜΜΔ-Κ

Ο Δήμος Σπάρτης προκηρύσσει φανερή, προφορική και μειοδοτική δημοπρασία, για την αγορά εκτάσεως/σεων προκειμένου να εγκατασταθούν: α) Κέντρο Διαλογής Ανακυκλώσιμων Υλικών (ΚΔΑΥ) β) Σταθμός Μεταφόρτωσης Αποβλήτων (ΣΜΑ) και γ) Μονάδα...

Πολιτιστικό καλοκαίρι 2018 - πρόγραμμα εκδηλώσεων Ιουνίου

Tο Νομικό Πρόσωπο Πολιτισμού & Περιβάλλοντος Δήμου  Σπάρτης ξεκινάει το καλοκαιρινό του πρόγραμμα και εύχεται  σε όλους καλό καλοκαίρι!